Tầm soát ung thư là gì? Khi nào nên tầm soát ung thư?

Tầm soát ung thư giúp phát hiện sớm một số bệnh ung thư ở những người chưa có triệu chứng rõ ràng. Khi được phát hiện ở giai đoạn sớm, người bệnh có thể được đánh giá và điều trị kịp thời hơn.

Vậy tầm soát ung thư là gì, ai nên thực hiện và khi nào cần tầm soát? Bài viết dưới đây cung cấp những thông tin cơ bản để bạn chủ động hơn trong việc chăm sóc sức khỏe.

Tầm soát ung thư là gì?

Tầm soát ung thư, hay sàng lọc ung thư, là quá trình sử dụng các phương pháp khám và xét nghiệm phù hợp để tìm dấu hiệu của một số loại ung thư ở người chưa có triệu chứng rõ ràng.

Mục tiêu của tầm soát là phát hiện bệnh hoặc tổn thương tiền ung thư ở giai đoạn sớm. Tùy từng loại ung thư, bác sĩ sẽ lựa chọn phương pháp kiểm tra và thời điểm thực hiện phù hợp.

Tuy nhiên, không phải tất cả các loại ung thư đều có phương pháp tầm soát hiệu quả. Vì vậy, bạn không nên tự thực hiện nhiều xét nghiệm khi chưa được bác sĩ tư vấn.

Vì sao nên tầm soát ung thư?

Một số bệnh ung thư có thể phát triển trong thời gian dài mà chưa gây ra triệu chứng rõ ràng. Vì vậy, tầm soát đúng đối tượng có thể mang lại nhiều lợi ích.

Phát hiện bệnh ở giai đoạn sớm

Tầm soát có thể giúp phát hiện một số bệnh ung thư trước khi xuất hiện triệu chứng.

Khi bệnh được phát hiện sớm, bác sĩ có thêm cơ sở để đánh giá tình trạng và lựa chọn hướng điều trị phù hợp.

Hỗ trợ điều trị kịp thời

Giai đoạn bệnh là một trong những yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến tiên lượng ung thư.

Với một số loại ung thư, phát hiện và điều trị ở giai đoạn sớm có thể mang lại kết quả tốt hơn so với khi bệnh đã tiến triển.

Phát hiện tổn thương tiền ung thư

Một số chương trình sàng lọc không chỉ tìm ung thư mà còn có thể phát hiện những tổn thương có nguy cơ tiến triển thành ung thư.

Ví dụ, sàng lọc ung thư cổ tử cung có thể phát hiện những thay đổi bất thường của tế bào. Từ đó, bác sĩ có thể tư vấn theo dõi hoặc xử trí phù hợp.

Chủ động chăm sóc sức khỏe

Tầm soát giúp mỗi người chủ động hơn trong việc theo dõi sức khỏe.

Đặc biệt, người có tiền sử gia đình mắc ung thư hoặc có yếu tố nguy cơ nên trao đổi với bác sĩ để xây dựng kế hoạch kiểm tra phù hợp.

Những bệnh ung thư nào có thể tầm soát?

Không phải mọi loại ung thư đều có chương trình sàng lọc thường quy.

Một số bệnh ung thư có phương pháp tầm soát được khuyến nghị cho những nhóm đối tượng nhất định, chẳng hạn:

• Ung thư vú: có thể được sàng lọc bằng chụp X-quang tuyến vú theo độ tuổi và mức độ nguy cơ.
• Ung thư cổ tử cung: có thể thực hiện các xét nghiệm sàng lọc phù hợp theo độ tuổi và hướng dẫn chuyên môn.
• Ung thư đại trực tràng: có thể sử dụng xét nghiệm phân hoặc nội soi đại tràng tùy từng trường hợp.
• Ung thư phổi: một số người có nguy cơ cao có thể được chỉ định chụp CT liều thấp theo tiêu chí phù hợp.

Ngoài những bệnh trên, bác sĩ có thể tư vấn các kiểm tra khác dựa trên triệu chứng, tiền sử bệnh và yếu tố nguy cơ của từng người.

Lưu ý: Không nên hiểu rằng mọi người đều cần thực hiện tất cả các xét nghiệm trên. Phương pháp tầm soát cần được lựa chọn dựa trên từng cá nhân.

Ai nên tầm soát ung thư?

Không có một lịch tầm soát ung thư áp dụng giống nhau cho tất cả mọi người.

Khi tư vấn, bác sĩ thường xem xét nhiều yếu tố như:

• Độ tuổi.
• Giới tính.
• Tiền sử bệnh cá nhân.
• Tiền sử gia đình có người mắc ung thư.
• Thói quen hút thuốc lá.
• Mức độ tiếp xúc với các yếu tố nguy cơ.
• Kết quả kiểm tra sức khỏe trước đó.

Nếu thuộc nhóm nguy cơ cao, bạn nên trao đổi với bác sĩ để được đánh giá và lựa chọn phương pháp kiểm tra phù hợp.

Tầm soát ung thư gồm những phương pháp nào?

Phương pháp tầm soát phụ thuộc vào loại ung thư và đối tượng được kiểm tra.

Tùy trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định:

Khám và đánh giá nguy cơ

Bác sĩ khai thác tiền sử sức khỏe, tiền sử gia đình và các yếu tố nguy cơ.

Thông tin này giúp xác định bạn có thuộc nhóm cần tầm soát hay không.

Xét nghiệm

Một số bệnh ung thư có thể được sàng lọc bằng xét nghiệm phù hợp.

Tùy loại xét nghiệm, bác sĩ sẽ hướng dẫn cách chuẩn bị và thời điểm thực hiện.

Chẩn đoán hình ảnh

Một số phương pháp chẩn đoán hình ảnh có thể được sử dụng trong chương trình sàng lọc cho nhóm đối tượng phù hợp.

Ví dụ, chụp X-quang tuyến vú được sử dụng trong sàng lọc ung thư vú. Chụp CT liều thấp có thể được chỉ định cho một số người có nguy cơ cao mắc ung thư phổi.

Tầm soát ung thư khác gì với chẩn đoán ung thư?

Tầm soát và chẩn đoán ung thư không giống nhau.

Tầm soát thường dành cho những người chưa có triệu chứng rõ ràng. Mục tiêu là tìm dấu hiệu bất thường có thể liên quan đến ung thư.

Trong khi đó, chẩn đoán được thực hiện khi người bệnh có triệu chứng, dấu hiệu bất thường hoặc kết quả kiểm tra nghi ngờ.

Nếu kết quả tầm soát bất thường, bác sĩ có thể chỉ định thêm các xét nghiệm hoặc phương pháp kiểm tra để xác định nguyên nhân.

Do đó, kết quả tầm soát bất thường không đồng nghĩa với việc bạn chắc chắn mắc ung thư.

Khi nào nên tầm soát ung thư?

Thời điểm tầm soát phụ thuộc vào từng loại ung thư, độ tuổi và nguy cơ của mỗi người.

Bạn nên trao đổi với bác sĩ nếu:

• Đã đến độ tuổi phù hợp để thực hiện sàng lọc.
• Có người thân mắc một số bệnh ung thư.
• Có yếu tố nguy cơ liên quan.
• Từng có kết quả kiểm tra bất thường.
• Muốn xây dựng kế hoạch kiểm tra sức khỏe định kỳ.

Có triệu chứng bất thường thì có cần tầm soát không?

Nếu đang có triệu chứng nghi ngờ, bạn không nên chỉ chờ đến lịch tầm soát.

Một số dấu hiệu cần được bác sĩ đánh giá có thể gồm:

• Sụt cân không rõ nguyên nhân.
• Chảy máu bất thường.
• Xuất hiện khối hoặc vùng bất thường.
• Thay đổi kéo dài trong thói quen đại tiện.
• Ho kéo dài hoặc thay đổi bất thường.
• Thay đổi bất thường trên da.

Những triệu chứng này không đồng nghĩa với ung thư. Tuy nhiên, nếu kéo dài hoặc bất thường, bạn nên đi khám để tìm nguyên nhân.

Tầm soát ung thư có phải càng nhiều xét nghiệm càng tốt?

Không.

Tầm soát ung thư cần được thực hiện có chọn lọc. Mỗi xét nghiệm đều có lợi ích, giới hạn và khả năng cho kết quả dương tính giả hoặc âm tính giả.

Việc thực hiện quá nhiều xét nghiệm không cần thiết có thể dẫn đến những kiểm tra tiếp theo không thực sự cần thiết.

Vì vậy, thay vì tự lựa chọn một gói xét nghiệm, bạn nên trao đổi với bác sĩ về:

• Độ tuổi.
• Tiền sử gia đình.
• Tiền sử bệnh.
• Yếu tố nguy cơ.
• Những triệu chứng đang gặp phải.

Từ đó, bác sĩ có thể tư vấn phương pháp kiểm tra phù hợp hơn.

Tầm soát ung thư tại Phòng khám Đa khoa CHAC 2

Phòng khám Đa khoa CHAC 2 cung cấp dịch vụ khám và chăm sóc sức khỏe với nhiều chuyên khoa.

Khi có nhu cầu kiểm tra sức khỏe hoặc tư vấn tầm soát, người bệnh có thể được bác sĩ thăm khám và đánh giá dựa trên tình trạng sức khỏe, độ tuổi, tiền sử bệnh và các yếu tố nguy cơ.

Từ kết quả thăm khám, bác sĩ sẽ tư vấn những kiểm tra cần thiết và hướng dẫn bước tiếp theo khi có chỉ định.

Tầm soát ung thư nên được thực hiện đúng đối tượng, đúng phương pháp và đúng thời điểm. Chủ động kiểm tra sức khỏe định kỳ cũng là một cách giúp bạn theo dõi và chăm sóc sức khỏe tốt hơn.

Câu hỏi thường gặp về tầm soát ung thư

Tầm soát ung thư có cần thực hiện mỗi năm không?

Không phải tất cả phương pháp tầm soát đều cần thực hiện hằng năm. Lịch tầm soát phụ thuộc vào loại ung thư, độ tuổi và mức độ nguy cơ của từng người.

Người không có triệu chứng có cần tầm soát ung thư không?

Có thể cần. Một số chương trình tầm soát được khuyến nghị cho những người chưa có triệu chứng nhưng thuộc nhóm tuổi hoặc nhóm nguy cơ phù hợp.

Tầm soát ung thư có phát hiện được tất cả các loại ung thư không?

Không. Hiện không có một xét nghiệm duy nhất có thể tầm soát tất cả các loại ung thư. Mỗi bệnh có phương pháp sàng lọc và nhóm đối tượng phù hợp.

Kết quả tầm soát bất thường có phải mắc ung thư không?

Không nhất thiết. Kết quả bất thường có thể do nhiều nguyên nhân. Bác sĩ sẽ đánh giá và có thể chỉ định thêm xét nghiệm để xác định nguyên nhân.

Có nên tự mua gói xét nghiệm tầm soát ung thư không?

Bạn không nên tự lựa chọn quá nhiều xét nghiệm khi chưa được tư vấn. Hãy trao đổi với bác sĩ để xác định phương pháp phù hợp với độ tuổi và nguy cơ của bản thân.

Kết luận

Tầm soát ung thư là một phần quan trọng trong chăm sóc sức khỏe chủ động đối với những bệnh ung thư có phương pháp sàng lọc phù hợp.

Tuy nhiên, tầm soát không có nghĩa là thực hiện tất cả xét nghiệm. Điều quan trọng là lựa chọn đúng phương pháp, đúng thời điểm và đúng đối tượng.

Nếu bạn chưa biết mình có cần tầm soát hay không, hãy chủ động thăm khám và trao đổi với bác sĩ để được tư vấn phù hợp.