Ngoáy tai thường xuyên có tốt không? Cẩn thận nguy cơ gây ù tai.

Nhiều người có thói quen ngoáy tai mỗi ngày sau khi tắm hoặc trước khi đi ngủ với suy nghĩ rằng làm như vậy sẽ giúp tai sạch hơn và hạn chế ráy tai tích tụ. Tuy nhiên, theo các bác sĩ chuyên khoa Tai Mũi Họng, việc ngoáy tai quá thường xuyên hoặc không đúng cách có thể làm tổn thương ống tai ngoài, tạo điều kiện cho vi khuẩn xâm nhập và làm tăng nguy cơ xuất hiện các triệu chứng như đau tai, viêm ống tai ngoài hoặc ù tai.

Vậy ngoáy tai có thực sự cần thiết không? Hãy cùng tìm hiểu nhé.

Trường hợp thực tế: Thói quen ngoáy tai mỗi ngày và triệu chứng ù tai

Mới đây, một bệnh nhân nam đến khám vì xuất hiện tình trạng ù tai kéo dài.

Qua thăm khám và nội soi tai, bác sĩ ghi nhận ống tai ngoài sung huyết kèm tổn thương nhẹ, chưa phát hiện bất thường ở màng nhĩ. Khi khai thác bệnh sử, bệnh nhân cho biết mình có thói quen ngoáy tai gần như mỗi ngày vì nghĩ rằng đây là cách giữ tai luôn sạch sẽ.

Dù chưa thể khẳng định đây là nguyên nhân duy nhất gây ù tai, bác sĩ nhận định việc ngoáy tai thường xuyên có thể làm tổn thương lớp da mỏng trong ống tai, góp phần gây kích thích tại chỗ và làm tăng nguy cơ xuất hiện các triệu chứng khó chịu.

Đây cũng là một thói quen khá phổ biến trong cộng đồng nhưng lại tiềm ẩn nhiều nguy cơ mà nhiều người chưa biết.

Ngoáy tai có thật sự giúp tai sạch hơn?

Câu trả lời là không hẳn. Theo Học viện Tai Mũi Họng – Phẫu thuật Đầu và Cổ Hoa Kỳ (American Academy of Otolaryngology–Head and Neck Surgery – AAO-HNS), ráy tai (cerumen) là một chất tiết sinh lý bình thường của ống tai ngoài và đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ tai.

Ráy tai giúp:

• Giữ lại bụi bẩn và các hạt nhỏ từ môi trường.
• Hạn chế sự phát triển của vi khuẩn và nấm.
• Ngăn côn trùng xâm nhập vào ống tai.
• Duy trì độ ẩm phù hợp cho lớp da trong ống tai.
• Hỗ trợ cơ chế tự làm sạch tự nhiên của tai khi chúng ta nói chuyện hoặc nhai.

Ở người khỏe mạnh, ráy tai thường sẽ tự di chuyển ra ngoài mà không cần lấy thường xuyên.

Điều đó có nghĩa là tai không cần được làm sạch mỗi ngày bằng tăm bông hay các dụng cụ lấy ráy tai.

Vì sao ngoáy tai có thể làm tăng nguy cơ ù tai?

Ống tai ngoài được bao phủ bởi một lớp da rất mỏng và nhạy cảm.

Khi dùng tăm bông, cây lấy ráy tai hoặc các vật cứng đưa vào sâu trong tai, bạn có thể vô tình:

• Làm trầy xước da ống tai.
• Gây chảy máu hoặc tụ máu nhỏ.
• Đẩy ráy tai vào sâu hơn, gây bít tắc.
• Tăng nguy cơ viêm ống tai ngoài.
• Gây đau tai, ngứa tai hoặc xuất hiện triệu chứng ù tai.
• Trong trường hợp nghiêm trọng, có thể làm tổn thương màng nhĩ nếu thao tác không đúng cách.

AAO-HNS cũng khuyến cáo người dân không nên đưa bất kỳ vật gì có kích thước nhỏ hơn khuỷu tay vào trong tai, bởi việc tự lấy ráy tai có thể gây nhiều nguy cơ hơn lợi ích.

Khi nào cần lấy ráy tai?

Không phải ai cũng cần lấy ráy tai định kỳ.

Thông thường, việc lấy ráy tai chỉ được cân nhắc khi:

• Ráy tai bít tắc gây giảm thính lực hoặc cảm giác đầy tai.
• Ráy tai khiến bác sĩ khó quan sát màng nhĩ trong quá trình khám.
• Người bệnh đau tai hoặc khó chịu do ráy tai tích tụ.
• Có chỉ định của bác sĩ chuyên khoa Tai Mũi Họng.

Nếu không có những tình trạng trên, bạn không cần tự lấy ráy tai tại nhà.

Cách vệ sinh tai đúng cách

Để chăm sóc đôi tai an toàn, bạn nên:

• Lau sạch phần vành tai bằng khăn mềm sau khi tắm.
• Không đưa tăm bông hoặc vật nhọn vào sâu trong ống tai.
• Giữ tai khô sau khi bơi hoặc tắm.
• Không tự ý sử dụng các dụng cụ lấy ráy tai khi chưa được hướng dẫn.
• Đến cơ sở y tế khi nghi ngờ ráy tai bít tắc hoặc xuất hiện triệu chứng bất thường.

Việc hạn chế can thiệp vào ống tai chính là cách giúp tai duy trì cơ chế bảo vệ tự nhiên.

Khi nào nên khám bác sĩ Tai Mũi Họng?

Bạn nên đến cơ sở y tế để được thăm khám nếu có các dấu hiệu sau:

• Ù tai kéo dài hoặc tái phát nhiều lần.
• Đau tai.
• Chảy dịch hoặc chảy máu tai.
• Nghe kém.
• Cảm giác bít tai kéo dài.
• Chóng mặt kèm triệu chứng ở tai.

Việc thăm khám sớm giúp xác định đúng nguyên nhân và có hướng xử trí phù hợp, thay vì tự điều trị tại nhà.

Đừng để thói quen tưởng vô hại ảnh hưởng đến sức khỏe đôi tai

Đôi tai có cơ chế tự làm sạch tự nhiên, vì vậy không phải cứ lấy ráy tai thường xuyên là tốt.

Nếu tai không có các biểu hiện như đau, chảy dịch, nghe kém, ù tai hoặc ráy tai bít tắc gây khó chịu, bạn không cần ngoáy tai mỗi ngày.

Ngược lại, việc đưa tăm bông hoặc các dụng cụ khác vào sâu trong ống tai có thể làm tăng nguy cơ tổn thương, viêm tai ngoài và gây ra nhiều triệu chứng khó chịu.

Khi xuất hiện các dấu hiệu bất thường, hãy đến cơ sở y tế có chuyên khoa Tai Mũi Họng để được bác sĩ thăm khám, chẩn đoán và hướng dẫn xử trí phù hợp.

Câu hỏi thường gặp

Ngoáy tai mỗi ngày có tốt không?

Không. Việc ngoáy tai mỗi ngày không giúp tai sạch hơn mà còn có thể làm tổn thương ống tai, đẩy ráy tai vào sâu hơn và tăng nguy cơ viêm ống tai ngoài.

Có nên dùng tăm bông để lấy ráy tai?

Không nên. Tăm bông có thể khiến ráy tai bị đẩy sâu vào trong ống tai hoặc làm trầy xước lớp da bảo vệ của ống tai.

Bao lâu nên lấy ráy tai một lần?

Không có mốc thời gian cố định. Chỉ nên lấy ráy tai khi có triệu chứng bít tắc, giảm thính lực hoặc theo chỉ định của bác sĩ.

Khi nào cần đi khám vì ù tai?

Bạn nên đi khám nếu ù tai kéo dài, tái phát nhiều lần hoặc đi kèm các triệu chứng như đau tai, nghe kém, chảy dịch, chóng mặt hoặc chảy máu tai.

Tài liệu tham khảo

• American Academy of Otolaryngology–Head and Neck Surgery Foundation. Clinical Practice Guideline: Cerumen (Earwax Impaction) (Update).
• World Health Organization (WHO). Deafness and hearing loss.
• MSD Manual Professional Edition. External Ear Disorders.
• MedlinePlus – U.S. National Library of Medicine. Earwax blockage.